In huis omgeven zijn door boeken is zowel geruststellend als beangstigend. Er is nooit een tekort aan leesvoer, wel vaak keuzestress. Hans en ik geven elkaar ook gouden tips en dan slaat de fomo soms toe. In de zomer dacht ik het gevonden te hebben: ik zou werken met een shortlist die maximaal 13 boeken mocht bevatten. Uit die stapel kon ik dan altijd kiezen wat ik als volgende zou lezen en ook hoe ik de shortlist zou aanvullen. Het leek een werkend systeem te zijn om te prioriteren. Tot het hek plots van de dam vloog en de shortlist een longlist werd. Een absoluut luxeprobleem. Lezen zullen we, ook in 2026. Het jaar leverde al een mooie literaire oogst op en ik presenteer jullie graag 5 boeken die van mij de stempel “groots en goedgekeurd” krijgen.
Laat je niet misleiden door de cover van De Schönwalds (2024). Philipp Oehmke schreef een klepper van een roman die zich helemaal in het nu afspeelt. De familie Schönwald komt samen in Berlijn voor de opening van de queer boekenwinkel van zus Karolin. Chris komt helemaal uit de VS, waar zijn leven een onverwachte wending nam. Broer Benni, inclusief huwelijkscrisis, is ook van de partij. Ouders Ruth en Hans-Harald bevinden zich eveneens in woelig water, al doen ze heel erg hun best dat niet in te zien. Elk familielid heeft een verborgen agenda, ergert en spiegelt zich aan de anderen. De familie Schönwald is behoorlijk incompetent inzake emotionele aangelegenheden. Geheimen komen bovendrijven en confrontaties zijn onvermijdelijk. De Schönwalds is een schitterende familiekroniek, een levensechte karikatuur van de hedendaagse samenleving. Philipp Oehmke is een ijzersterke verteller die schrijft met veel humor en vaart. Goed nieuws dus dat hij aan een vervolg werkt.
Van Berlijn gaan we naar Seoul, één van de dichtst bevolkte steden van Korea. Ik weet natuurlijk helemaal niks van die stad, maar daar heeft Sang Young Park een heel klein beetje verandering in gebracht. Hij schreef met Liefde in de grote stad (2021) een duizelingwekkend liefdesverhaal. Startpunt is de onconventionele vriendschap tussen Young en Jaehie die er een losbandige levensstijl op na houden. Zij trouwt, hij blijft achter met een zieke moeder en een steeds turbulenter liefdesleven. Young is als jonge queer man een buitenstaander die zich amper staande weet te houden in de waanzin van de grote stad. Aanvankelijk voelde ik me als lezer ook een buitenbeentje in zijn leven. Ik had geen idee waar het verhaal naartoe ging. Liefde in de grote stad is een verhaal dat zich aandient als een grappig en eenvoudig verhaal vol doldwaze anekdotes, maar zich ontpopt tot een teder en universeel liefdesverhaal. Het doet er dan helemaal niet meer toe of je queer of Koreaans bent. Een heel aangename verrassing!
Een streepje Italië mag niet ontbreken. Waak over haar (2024) van de Franse auteur Jean-Baptiste Andrea speelt zich af in het noorden van Italië. Meer bepaald in Ligurië, in het fictieve stadje Pietra d’Alba. We volgen het levensverhaal van gerenommeerd beeldhouwer Mimo die in een klooster op sterven ligt. Zijn bijzondere vriendschapsband met Viola is de rode draad in een aangrijpend verhaal dat zich afspeelt tegen de achtergrond van de rijke Italiaanse cultuur en de wereldgeschiedenis. De kracht van Jean-Baptiste Andrea is ongetwijfeld de filmische manier waarop hij een verhaal tot leven wekt. Verrassend is dat niet omdat hij ook regisseur en scenarioschrijver is. Ik was meteen verkocht: een toegankelijk verhaal dat van begin tot einde boeit met een plot die onvoorspelbaar en verrassend blijft. Helemaal begrijpelijk dus dat Waak over haar bekroond werd met de Prix Goncourt. Toen het uit was, bleef ik een beetje verdwaasd achter. Ik wens eenieder dezelfde intense leeservaring toe.
Intens dat is ook All Fours (2024) van Miranda July, volgens heel wat lijstjes één van dé boeken van 2024. Het waren vooral vrouwen die getuigden hoe ingrijpend dit boek was en hoe het hun leven voor altijd veranderd heeft. We volgen het eerlijke relaas van het 45-jarige hoofdpersonage dat onder het mom van “me-time” op roadtrip vertrekt. Dat draait allemaal net even anders uit. Geheel bij toeval ontdekt ze zichzelf in al haar eigenheid en dan is er niet echt meer een weg terug. Of juist wel? Je doet dit boek onrecht aan door het te bestempelen als een vrouwenboek omdat het op een rauwe manier vertelt over menstruatie, seksuele beleving en de (peri)menopauze. Net daarom is het een boek voor ons allemaal. Dit is dus geen disclaimer, wel een aanmoediging om eraan te beginnen. Al is het maar voor het geweldige gevoel voor humor van Miranda July. In mijn leeservaring was het onmogelijk om weg te denken wat het verhaal voor veel vrouwen betekend heeft. Mij heeft het niet fundamenteel veranderd, wel aan het denken gezet. Waarom maakt dit personage zoveel los bij een breed publiek? Lees en oordeel zelf.
Uiteindelijk staat het idee centraal dat doodgaan met hoop, hoe vergezocht en onrealistisch ook, nog altijd beter is dan hopeloze berusting. – Lieke Marsman
Ik wil een oproep tot leven zijn. Lieke Marsman verkent in Op een andere planeet kunnen ze me redden (2025) het universum van hoop en geloof, niet zozeer godsdienst an sich, wel de menselijke kracht om verder te kijken dan wat we zien. Lieke Marsman is ongeneeslijk ziek. Ze leeft al jaren in een medische mallemolen met veel pijn en een wankel toekomstbeeld. Hoe moet je het leven leven als de tijd tegen je is? Net zoals haar Het tegenovergestelde van een mens laat ook deze parel zich moeilijk vatten in een genre. Ze wisselt persoonlijke dagboekfragmenten af met stukken die eerder filosofisch essayistisch van aard zijn. Ik vond het op z’n zachtst gezegd heftig om dit te lezen. Terwijl ik niet kon stoppen, werd de krop in mijn keel steeds groter. Het is een boek dat langs alle kanten snijdt en toch zo wondermooi is. Van de prachtige cover spat het leven af. Lieke Marsman verdient het om door ons allemaal gelezen te worden.
Joke loopt 